A.MERKEZ
Akkuzulu
Başören

Başyayla
Çevirme
DELİİLYAS

Doğupınar/Şarklı
Gümüşdiğin
Güzeloğlan

Harmandalı
KALE
Kızılhüyük

Kürkçüyurt
Mutubey
Paşaköy

Samankaya
Serinyayla(Beydiğin)
Tahtyurt

Taşlıhüyük
Yassıpınar
Yazıcı

Altınyayla ilçesi 6 asır önce kurulmuş ve eski adının tonus ve tonus kariyesi olduğu osmanlıca yazılı bulunan tapulardaki deyimlerden anlaşılmıştır.
tonus roma eğemenliğindeiken 1071 yılında malazgirt zaferinden sonra selçukluların yönetimine dahil olduğu, 1338 yılında ise şarkışla ile birlikte ilhanlılarca işgal edildiği, m.s. 1408 yılında da osmanlı devleti yönetimine katıldığı, danişment ve osmanlılar uygarlıklarının burada hüküm sürdükleri rivayet edilmektedir.
eski adı tonus olan altınyayla, istanbul bağdat ipek yolu üzerinde olduğunndan osmanlı medeniyetlerinin yerleşim merkezi ve uğrak yeri olmuştur.
osmanlı imparatorluğu zamanında sivas vilayeti 4 sancak,26 kaza,247 nahiyeden meydana gelmiş;
bunlardan merkez sancağı Sivas olmak üzere, Pınarbaşı, Koçgirli, Zara, Divriği, Hafik, Gürün, Yıldızeli ve Tonus, Sivas vilayetinin sancağı arasında yer almıştır.
Bu dönemde sivas beylerbeyliğine bağlı bir sancak olarak teşkilatlanan tonus (altınyayla) önemli bir konak yeri olmuştur.
1873 yılında ilçe olarak teşkilatlanan şarkışla’nın önceleri tonus adı altında kurulduğu ve daha sonra adının şarkışla olarak değiştirildiği bilinmektedir. bu tarihten sonrada şarkışla ilçesine bağlı nahiye olarak faliyetini sürdürmekte iken 1972 yılında yurt düzeyinde yapılan yerleşim birimleri isim degişikliği esnasında tonus’un adı alatınyayla bucağı olarak değiştirilmiştir.
1972 yılında belediye teşkilatı kurulan altınyayla 09.05.1990 tarihinde,10 kasım 1990 tarih ve 20691 sayılı resmi gazetede yayınlanarak , 3644 sayılı kanun’la ilçe statüsüne kavuşmuştur.

İlçenin :
yüzölçümü : 647 km2
nüfusu :17.711 kişi (1997 yılı sayımına göre)
ilçe merkez nüfusu :5.900 kişi
kasaba sayısı : 2 adet
belediye sayısı :3 adet
köy sayısı : 14 adet
mezra sayısı : 6 adet
toplam yerleşim sayısı : 22 adet
rakımı : 1416
İlçede Tarım: ilçe halkının % 80 ‘i geçimini tarım ve hayvancılıktan elde etmektedir.tarımdan elde edilen ortalama gelir dekar başına 130 – 140 kg. civarındadır.
zıraat yapılan arazi miktarı : 21.500 hek.
hububat arazisi miktarı : 14.000 hek.
nadasa bırakılan arazi miktarı : 7.500 hek.
üretilen hububat miktarı ( yılda) : 24.137 ton.
üretilen yıllık pancar miktarı : 16.025. ton
bütün tarımsal üretimlerin safi milli ekonomiye katkısının 1999 yılı için 1.381.695.000.000. tl,olduğu tahmin edilmektedir.
4- sulama göletleri
1- altınyayla göleti :1500 hek. alanı sulamaktadır.
2- delilyas göleti :1400 hek. “ “
3- delilyas 2. göleti :1300 hek. “ “
4- güzeloğlan göleti :1000 hek. “ “
5- doğupınar göleti :1000 hek. “ “
Hayvancılık
hayavancılık ilçede en önemli geçim kaynakları arasında yer almaktadır.
ilçede :
büyük baş hayvan sayısı : 7.725 adet
küçük baş hayvan sayısı :13.500 adet
tek tırnaklılar sayısı : 168 adet
top.büyük baş ve küçük baş hayvan sayısı : 21.225 adet
kümes hayvanları sayısı :5941 adet
üretilen et miktarı (yıllık) : 15.000 kg.
üretilen süt miktarı (aylık) :15.985 kğ
üretilen peynir miktarı (yıllık) :15.000 kğ.
üretilen yumurta miktarı (yıllık) :3.000.000 adet
hayvansal üretimin yıllık gayri safi milli ekonomiye katkısının 1999 yılı itibarı ile 1.080.650.000.000 tl. civarında olduğu tahmin edilmektedir.
hayvancılıkta kültür ırkının ialteştirilmesi için tabi tohumlama, sun’i tohumlama ve ucuz yem küspe temini çalışmaları devam etmektedir.
hayvan ırkının ıslahına yönelik ilçede kurulu bulunan tarımsal kalkınma koperatifi 1997 yılı içerisinde 45.610.000.000 tl kredi sağlayıp,üyelerine 200 baş süt ineği dağıtmıştır. sağlanan kredi çerçevesinde 1998 yılı içerisinde süt toplama merkezinde 3 ton’luk süt tankı faliyete geçirilmiş ancak çalıştırılamamıştır.
Ekonomik durum :
ilçede her hangi bir ekonomik gelir kaynağı teşkili olan tesis,fabrika,imalathane v.s. bulunmamaktadır.ilçe halkı
geçimini çoğunlukla tarım ve hayvancılıktan karşılamaktadır.büyük oranda yabancı ülkede işçi olarak çalışan aileler mevcut olup,nüfusun çounluğu diğer illere göç etmiş bulunmaktadır
genç nüfusun ağırlıkta olduğu ilçemizde tarımsal faliyetler öncelikle hayvancılık ve koyunculuk üzerine yoğunlaşmıştır.her ne kadar geçmiş yıllara nazaran hayvan mevcudu azalmış isede nüfusun büyük çoğunluğu hayvancılıkla iştiğal etmektedir. ilçe merkezi,bağlı belde ve köylerinde de halk geçimini çoğunlukla tarım ve hayvancılıktan sağlamaktadır. sulanabilir arazilerimizde endüstiri bitkilerinden şeker pancarı ve patates üretimi yapılmaktadır.
büyükbaş hayvan üretimi 3-5 başlık küçük aile işletmeciliği şeklindedir.
ilçe çapında kapalı besicilik 20-30 aile işletmesinde
yapılmaktadır. tarım ürünlerinin pazarlanması ve mali yetersizliği nedeni ile son yıllarda çevre illere göç artmaktadır.
ilçede 5 adet sulama göleti olmasına rağmen,sulama kanallarının yetersizliği nedeni ile istenilen düzeyde sulu tarım yapılmamaktadır.1999 yılında d.s.i. 19. bölge müdürlüğüilçemiz ile kale beldesi arasında kalan sulu tarıma elvevrişli arazi üzerine 5 adet derin kuyu vurularak elektrikli pompa ile sulu tarım yoluna gidilmiştir.
ilçe genelinde kültür hayvanlarının hayvan posulasyonuna oranı % 2-3 gibi düşük düzeydedir.yem bitkisi ekilişleri oranı ise 3.960’ ile % 1-2 gibi yine düşük düzeydedir.görüldüğü üzere hayvancılığı geliştirmek için ıslah ve beslenmeye önem verilmesi gerekmektedir.
Kaynak: Altınyayla Belediyesi Birifing sunumu