|*Altınyayla ilçesi 6 asır önce kurulmuş ve eski
adının tonus ve tonus kariyesi olduğu osmanlıca yazılı bulunan tapulardaki
deyimlerden anlaşılmıştır. tonus roma eğemenliğindeiken 1071 yılında malazgirt zaferinden sonra
selçukluların yönetimine dahil olduğu, 1338 yılında ise şarkışla ile birlikte
ilhanlılarca işgal edildiği, m.s. 1408 yılında da osmanlı devleti yönetimine
katıldığı, danişment ve osmanlılar uygarlıklarının burada hüküm sürdükleri rivayet edilmektedir. eski adı tonus olan altınyayla, istanbul bağdat ipek
yolu üzerinde olduğunndan osmanlı medeniyetlerinin yerleşim merkezi ve uğrak yeri
olmuştur.
osmanlı imparatorluğu zamanında sivas vilayeti 4 sancak,26 kaza,247 nahiyeden meydana
gelmiş; bunlardan
merkez sancağı Sivas olmak üzere, Pınarbaşı, Koçgirli, Zara, Divriği, Hafik, Gürün, Yıldızeli ve Tonus,
Sivas vilayetinin sancağı arasında yer almıştır. Bu dönemde sivas beylerbeyliğine
bağlı bir sancak olarak teşkilatlanan tonus (altınyayla) önemli bir konak yeri
olmuştur.
1873 yılında ilçe olarak teşkilatlanan şarkışla’nın önceleri tonus adı
altında kurulduğu ve daha sonra adının şarkışla olarak değiştirildiği
bilinmektedir. bu tarihten sonrada şarkışla ilçesine bağlı nahiye olarak faliyetini
sürdürmekte iken 1972 yılında yurt düzeyinde yapılan yerleşim birimleri isim
degişikliği esnasında tonus’un adı alatınyayla bucağı olarak değiştirilmiştir. 1972 yılında belediye teşkilatı
kurulan altınyayla 09.05.1990 tarihinde,10 kasım 1990 tarih ve 20691 sayılı resmi
gazetede yayınlanarak , 3644 sayılı kanun’la ilçe statüsüne kavuşmuştur.
İlçenin : yüzölçümü : 647 km2, nüfusu
:17.711 kişi (1997 yılı sayımına göre),
ilçe merkez nüfusu :5.900 kişi, kasaba sayısı : 2 adet, belediye sayısı :3 adet,
köy sayısı : 14 adet, mezra sayısı : 6 adet
toplam yerleşim sayısı : 22 adet, rakımı : 1416
İlçede Tarım: ilçe
halkının % 80 ‘i geçimini tarım ve hayvancılıktan elde etmektedir.tarımdan elde
edilen ortalama gelir dekar başına 130 – 140 kg. civarındadır.
zıraat yapılan arazi miktarı : 21.500 hek., hububat arazisi miktarı : 14.000 hek., nadasa bırakılan arazi
miktarı : 7.500 hek., , üretilen hububat miktarı ( yılda) : 24.137 ton.,
üretilen yıllık pancar miktarı : 16.025.
ton, bütün tarımsal üretimlerin safi milli ekonomiye katkısının 1999 yılı için
1.381.695.000.000. tl,olduğu tahmin edilmektedir.
4- sulama göletleri, 1- altınyayla göleti
:1500 hek. alanı sulamaktadır.
2- delilyas göleti :1400 hek. “ “
3- delilyas 2. göleti :1300 hek. “ “
4- güzeloğlan göleti :1000 hek. “ “
5- doğupınar göleti :1000 hek. “ “
Hayvancılık
hayavancılık ilçede en önemli geçim kaynakları arasında yer almaktadır.
ilçede : büyük
baş hayvan sayısı : 7.725 adet, küçük baş hayvan sayısı :13.500 adet, tek tırnaklılar sayısı : 168 adet, top.büyük baş ve küçük baş hayvan
sayısı : 21.225 adet, kümes hayvanları sayısı :5941 adet, üretilen et
miktarı (yıllık) : 15.000 kg., üretilen süt miktarı (aylık) :15.985 kğ,
üretilen peynir miktarı (yıllık) :15.000
kğ., üretilen yumurta miktarı (yıllık) :3.000.000 adet
hayvansal üretimin yıllık gayri safi milli ekonomiye katkısının 1999 yılı itibarı
ile 1.080.650.000.000 tl. civarında olduğu tahmin edilmektedir.
hayvancılıkta kültür ırkının ialteştirilmesi için tabi tohumlama, sun’i
tohumlama ve ucuz yem küspe temini çalışmaları devam etmektedir.
hayvan ırkının ıslahına yönelik ilçede kurulu bulunan tarımsal kalkınma
koperatifi 1997 yılı içerisinde 45.610.000.000 tl kredi sağlayıp,üyelerine 200 baş
süt ineği dağıtmıştır. sağlanan kredi çerçevesinde 1998 yılı içerisinde süt
toplama merkezinde 3 ton’luk süt tankı faliyete geçirilmiş ancak
çalıştırılamamıştır.
Ekonomik durum :ilçede her hangi bir ekonomik gelir kaynağı teşkili olan
tesis,fabrika,imalathane v.s. bulunmamaktadır.ilçe halkı geçimini çoğunlukla tarım
ve hayvancılıktan karşılamaktadır.büyük oranda yabancı ülkede işçi olarak
çalışan aileler mevcut olup,nüfusun çounluğu diğer illere göç etmiş
bulunmaktadır. genç nüfusun ağırlıkta olduğu ilçemizde tarımsal faliyetler
öncelikle hayvancılık ve koyunculuk üzerine yoğunlaşmıştır.her ne kadar geçmiş
yıllara nazaran hayvan mevcudu azalmış isede nüfusun büyük çoğunluğu
hayvancılıkla iştiğal etmektedir. ilçe merkezi,bağlı belde ve köylerinde de halk
geçimini çoğunlukla tarım ve hayvancılıktan sağlamaktadır. sulanabilir arazilerimizde endüstiri
bitkilerinden şeker pancarı ve patates üretimi yapılmaktadır., büyükbaş hayvan
üretimi 3-5 başlık küçük aile işletmeciliği şeklindedir. ilçe çapında kapalı
besicilik 20-30 aile işletmesinde yapılmaktadır. tarım ürünlerinin pazarlanması ve mali yetersizliği
nedeni ile son yıllarda çevre illere göç artmaktadır.
ilçede 5 adet sulama göleti olmasına rağmen,sulama kanallarının yetersizliği nedeni
ile istenilen düzeyde sulu tarım yapılmamaktadır.1999 yılında d.s.i. 19. bölge
müdürlüğüilçemiz
ile kale beldesi arasında kalan sulu tarıma elvevrişli arazi üzerine 5 adet derin kuyu
vurularak elektrikli pompa ile sulu tarım yoluna gidilmiştir.
ilçe genelinde kültür hayvanlarının hayvan posulasyonuna oranı % 2-3 gibi düşük
düzeydedir.yem bitkisi
ekilişleri oranı ise 3.960’ ile % 1-2 gibi yine düşük düzeydedir.görüldüğü
üzere hayvancılığı geliştirmek için ıslah ve beslenmeye önem
verilmesi gerekmektedir.
-----------------------------------------
Kaynak - Bilgi: Altınyayla Belediyesi Birifing sunumu
-----------------------------------------
Kaynak - Bilgi: |