Divriği'de
Kullanılmış Bayan Kıyafetleri ve Aksesuarları
Helaliye Gömlek, Üçpeş, Şalvar, Fermana, Kalkmalı, Bindallı, Caket, Ceket (Hırka),
Dövmeli Fistan, Küpürlü Fistan, Parça Entari, Şovkıya, Yıldızlı (Sinekli)
Kadife, Karaçadır (Maroken), Alacaçadır, Dövmeli Çadır, Bağdat Çadırı,
Altınlı Hindi, Fes, Lahuri Şal, Trablus Kuşak, Yün Kuşak.
Üçpeş (Üç Etek): Kadınların, genç kızların giydiği bir etek çeşididir. Arka
tarafı bir, ön tarafı iki parçadan oluştuğu için bu ismi almıştır.
"Peş" etek için kullanılan parça anlamına gelen yöresel bir deyimdir.
Şalvar: Üçpeşin altına giyilerek kullanılan bol kesimli bir giysi parçasıdır.
Fermana (Salta): Bir çeşit kısa cepkendir. Fermana üçpeşin üstüne, sırta
giyilerek kullanılan giysi parçalarındandır. Üzeri sim, sırma, şeritlerle işli
yün, kadife, keten kumaşlardan yapılır.
Kakmalı: İpek kadifeden, altın sırma ve iplerle, ağır Osmanlı motifleriyle, çok
ince işçilikle yapılmış, çok değerli bir giysi çeşididir. Eskiden gelin kıyafeti
olarak kullanılmıştır.
Bindallı: Kumaş, işleme ve motif özelliğiyle kakmalı ile büyük benzerlikler
taşır. Bindallı da eski zamanlarda gelin kıyafeti olarak kullanılmıştır.
Caket (Ceket): Model özelliği açısından günümüz ceketlerine benzemektedir. Vücuda
oturan, yanlardan cepli, şal yakalı bir giysidir.
Libade (Ceket-Hırka): Dize kadar uzanan on iki parçadan oluşmuş, omuzları dikişsiz,
ön ve arka parça bütün olarak hazırlanmış, ince işçilikli bir giysi çeşididir.
Model olarak bugünün tayyörlerini anımsatmaktadır. Üçpeşin üzerine giyilir.
Yıldızlı Kadife (Sinekli): Divriği'de yaşlı hanımların yakın zamana kadar
kullandıkları bir elbise türü olmuştur. Bu giysiyi giyen bayanlar, yörede
kendilerine uygun takılarla kıyafetlerini tamamlamışlardır.
Çadır Geleneği: Divriği yöresinde Alaçadır, Akçadır, Bağdat
çadırı, Dövmeli çadır, Karaçadır, Maroken gibi çeşitleri bulunmaktadır.
Hepsinin kullanım yeri ayrı olan bu çadırlar, günlük hayatta, nişanda, düğünde
ve yaşlara göre kullanım alanlarına ayrılmaktadır.
Lahurişal, Peştamal, Trablus Kuşak, Yün Şal, Kemer: Bu şallar, el tezgahlarında,
yün veya ipek iplerle, bitkisel ve geometrik desen özelliğinde, kare şeklinde
dokunmuştur. Şalar üçgen şeklinde katlanarak bele bağlanarak kullanılmıştır.
Altınlı Hindi, Tepelik, Sıra, Fes: Başa bağlanarak kullanılan aksesuar ve
takılardır.
Divriği'de Kullanılmış Erkek Kıyafetleri ve Aksesuarları
Yakasız Göynek (Helaliye Göynek), İşlik, Çuha Şalvar, Çuha Yelek, Cepken, Atlas
Entari, Lahuri Şal, Yün Şalı, Trablus Kuşak, Abaniye, Dalfes (Puşulu Fes).
İşlik: Yörede ismine 'Şetari' denilen pamuklu, parlak satenden, boyuna çizgili
kumaştan yapılmış bir nevi gömlektir.
Çuha şalvar: Yedi yaprak şalvar da denir. Kırmızı, lacivert veya siyah çuhalardan
yapıldığı söylenmektedir.
Çuha yelek: Lacivert, bordo, siyah renklerde, yün çuhadan yapılmış bir yelek
türüdür. İşlik üzerine giyilir. Cumhuriyet'ten önce kullanılmıştır.
Cepken: Siyah, bordo veya lacivert çuha üzerine sırma ile işlemeli bir yelektir.
Atlas entari: Düz ya da sarı, siyah, bordo karışımlı birbirinin üzerine binmiş
kopuk çizgili desende kumaştan dikilmiş bir erkek elbisesidir.
Dalfes (Puşulu fes): Bu işle uğraşanların çıkarttıkları özel kalıplar
doğrultusunda dikilmiş olan dalfes, kalın çuhadan, kırmızı, bordo renklerinde
yapılmış bir fes türüdür. Dalfesin üst kısmına büyük, mavi bir püskül
takılmış, dış kısmına da puşu denilen bir örtü bağlanmıştır. Bu puşunun bir
ucu da omuza doğru sarkıtılarak kullanılmıştır.
Divriği'de Geleneksel Kadın Ziynet Eşyaları, Takı ve Süsler
Divriği yöresi, geleneksel giysileri yönünden olduğu kadar, ziynet eşyaları, takı
ve aksesuarları açısından da zengindir. Başa takılan ve bağlanan gablak, tepelik ve
eğri başın yanında başlıkla birlikte kullanılan istifan, yüz inci (yüz salkım),
sıra ve balik vardır. Ayrıca altunlu hindi ve akarsu örtü adı verilen
bağlayıcılar ve hırtlatma, şerit ve hırtlik adı verilen boyun ve boğazı
süsleyen, göğüse kadar inen takılar vardır. Elbise üzerine takılan hameyli, yan
tövüt, altın saat ve kemerler, hamam takıları olarak bilinen ortağa, altınlı
tarak, süslü takunyalar, diğer eşyalardan şıp şıp bilezik, bozovdiş, küpe, altun
cebe ve buna benzer pek çok eşya örnekler arasında sayılmaktadır. Bu eşyaların pek
çoğunun halen özel gün ve gecelerde kullanıldığı da belirtilmektedir.
Divriği'de Ayakkabı: Divriği'de köşker esnafı adıyla anılan ayakkabı ustaları
tarafından tamamen el emeği ve özel kalıplarla yapılan ayakkabı türlerinden
özellikle yemeni kadın-erkek, yaşlı-genç hemen hemen herkesin ev dışında giymiş
olduğu bir ayakkabı çeşididir. Bu yüzden diğer ayakkabılara göre biçim ve şekil
yönünden daha zengindir. Dikim özelliklerine göre; düz yemeni (sağsız-solsuz),
çapula cinsi yemeni (düz ve sağlı-sollu kalıplı), kadın yemenisi (zenne), markup
kadın yemenisi, çoban lastiği (katırcı yemenisi, kaba yemeni) diye
çeşitlenmektedir.
Halkoyunları:Haliloğlan, Karaerük, Mormenekşe, İzzet, Dumbucanın
bayırı, Analar-Sunalar, Üçayak.
Çalgılar: Def, Ud, Ney, Keman, Saz, Bağlama, Kaval, Zurna, Davul.
Türküler:Açil Mor Menevsem, Dumluca'nin Bayirina, Gah Get Havası, Gara Erük Çağala,
Gelin havası, Halil Oğlan, İzzet, Köprüden Geçti Gelin, Menöyşe, Su Sızıyor
Sızıyor
Halıcılık: Son zamanlarda gerileme olduğu gözlemlense de halı dokumacılığı Ödek
Köyü'nde oldukça yaygındır. Halı motiflerinde insanların beklentilerinin, ruhsal
durumlarının, özlemlerinin, acılarının, inançlarının, anılarının yani bütün
yaşamlarının ve kültürlerinin yansıtıldığı söylenmektedir. Dokumalar tamamen el
emeğidir. Yünün toplanması, yıkanması, boyanması, ip haline getirilmesinden
halının dokunmasına kadar her aşama elle yapılır.
Kaynak: www. Divrigikenti.com |
GERİ
doldurunuz